2.Wat betekent Ash’ari en Maturidi? – Aqeedah Series

De Ash’ari’s en Maturidi’s:
De helden van de Islam, de Sunnah en de Salaf!

De laatste tijd horen moslims steeds vaker iets over Ash’ari’s en Maturidi’s. Maar wat betekent dit nu precies en hoe moet je dit zien? Is dit een stroming, een sekte of hoort het gewoon bij de authentieke Islam? In dit artikel wordt uitgelegd wie Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi zijn, waarom deze Imams de helden van de Islam zijn, wat de term Ahlu Sunnah wal jama’ah nou precies betekent en hoe deze twee Imams de geloofsartikelen van de moslims hebben beschermd tegen de overdreven rationalisten, filosofen en atheïsten. Dit is een artikel in een serie van artikelen over de Islamitische geloofsleer (Aqeedah / Aqiedah). Voor lessen over dit vak zie Sahih Islamagenda.

Ashari Maturidi Salaf Innovatie dwaling Islam geloof

Afstammelingen van metgezellen

Beide imam al-Ash´ari en Imam al-Maturidi zijn twee grote geleerden die geboren zijn als afstammelingen van de metgezellen van de Profeet ﷺ. Imam al-Ash’ari is een afstammeling van de metgezel Abu Musa al-Ashᶜari en Imam al-Maturidi is (volgens sommige geleerden) een afstammeling van de sahabi Aboe Ayyoeb al Ansari. Deze twee imams verdedigden de overgeleverde geloofsovertuiging van de Qoran en Sunna en hielden deze hoog in hun tijd zoals de mainstream Sunni’s dat deden in de generaties voor hen.

Zij beschermden het tegen overdreven literalisten en overdreven rationalisten. Hun leer en methodologie werden geaccepteerd als de standaard van mainstream Sunni islam door een duidelijke breedgedragen consensus van de gemeenschap van geleerden in hun tijd en in alle tijden.

Behoefte aan een extra introductie voor een beter overzicht? Lees onze korte beschrijving van de Islam waarin de uitleg van de Profeet ﷺ staat dat de Islam 1) een intellectuele, 2) een praktische en 3) spirituele dimensie heeft. Dit artikel heeft betrekking op de intellectuele dimensie van de Islam – de Arabische benaming hiervan is ‘Aqeedah’. Oftewel, het leert ons hoe we geloven in Allah, Zijn Engelen, Zijn Profeten, Zijn Boeken etc.

De betekenis van Ahlu Sunnah wal Jama’ah

Deze twee Imams stonden in de Aqeedah wetenschap bekent als de Ahlu Sunnah wal Jama’ah (de mensen van de Sunnah en de meerderheid) – die de correcte Soennitische Islam verdedigden. Deze term (Ahlu Sunnah wal Jama’ah) zodat men een onderscheid konden maken tussen de mensen van de Sunnah, de overdreven rationalisten (al-Mutazila) en andere groepering die op bepaalde theologische punten afweken van de Qoran en Sunna (overleveringen van de Profeet ﷺ). Met andere woorden, om een Sunni te zijn volg je Maturidi of Ash’ari en anders ben je geen Sunni.

Imam al- Ash’ari was Shafi ‘i in wetschool en Imam al-Maturidi was Hanafi in wetschool

Imam Maturidi studeerde onder de studenten van Imam Abu Hanifa en Imam Ash’ari studeerde onder de studenten van Imam Shafi’i. Imam Maturidi weerlegde de dwalenden in Centraal Azië en schreef boeken tegen hem. Imam al Ash’ari deed hetzelfde in Iraq. Tot de dag van vandaag worden deze twee imams gevolgd door de overgrote meerderheid van alle moslims.

Verschillen tussen de geloofsscholen

De athariyyah madhab die bedoeld wordt als er wordt gesproken over Imam Tahawi is 100% hetzelfde als de Ash’ari of Maturidi aqeedah. Het verschil zit in de benadering van de geloofspunten. Imam al-Tahawi – schrijver van wellicht hét meest authentieke boek in Aqeedah ‘Aqeedah al-Tahawi’ –  behoort ook tot de Ahlu Sunnah, maar zoals we aangaven is Ahlu Sunnah (als term binnen de Aqeedah wetenschap) meer een term die gebruikt werd om Imam al-Ashari en imam al-Maturidi aan te duiden.

  • Imam al-Tahawi houdt zich niet bezig met discursieve theologie. Oftewel, hij stelt gewoon wat we geloven zonder verdere argumentatie of analyse in tegenstelling tot de Ashari en Maturidi (die bij elkaar ahle sunnah wa l djamah genoemd worden).
  • Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi gaan (ook middels het gebruik van het intellect) meer de diepte in en analyseren de individuele geloofsartikelen meer.

Een voorbeeld

Imam al-Tahawi zegt dat de moslim gewoon gelooft dat Allah dingen heeft voorgeschreven. Maar Imam al-Ash’ari en al-Maturidi gaan dieper in op vraagstukken zoals hoe wij precies vrijheid hebben, wat de relatie is tussen onze vrijheid en het Lot, of het Lot betekent dat de mens gedwongen is en waar wij precies voor verantwoordelijk zijn. Let op, er is dus geen inhoudelijk verschil! Het is precies hetzelfde, maar het verschil treedt op in de verwoording en de uitleg. In de volgende alinea wordt uitgelegd waarom het nodig was om de geloofsartikelen op deze manier te verwoorden.

De verschillen zijn er als antwoord op rationalisten, filosofen en atheïsten

De Athariyyah madhab van imam al-Tahawi is gewoon geloven en niet te veel doorvragen en de Ash’ari & Maturidis vragen wel door. De oorzaak hiervan heeft te maken met de nood voor een formulering van diezelfde Aqeedah maar dan tegenover rationalisten, filosofen en atheïsten. Een mogelijke reden waarom er na de 4e eeuw hijra minder athariyyah invloed was, kwam doordat die formulering geen antwoorden gaf op de intellectuele en theologische uitdaging van die tijd. Een pijl en boog is wellicht voldoende bescherming voor een vijand die met een pijl en boog komt, maar als je wordt aangevallen door een geavanceerd leger dan doe je er goed aan om je bewapening te upgraden. Net zo zijn de aanvallen van de filosofen en rationalisten na de 4e eeuw een stuk complexer dan die van vóór de 4e eeuw.

Kortom, voor de 4e eeuw kon gezegd worden ‘geloof gewoon in het Lot’, maar ná de 4e kwamen er allerlei moeilijke vragen hierover.

Zijn Imam al-Ashari en Imam al-Maturidi doorgeslagen in filosofie?

Nee, dit is een misvatting! Als gevolg van de aanvallen door filosofen en rationalisten zien we dat Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi soms gebruik maakten van hun termen, maar dat is alleen geweest om argumenten te presenteren in de taal die de rationalisten en filosofen begrepen. Eigenlijk zijn Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi in de (academische) rang gestapt met de rationalisten en filosofen om hen vervolgens met hun eigen termen te verslaan.

Dit was nodig omdat de Hadith en Fiqh geleerden gebruik maakten van hele andere termen.

  • De Hadith geleerden hielden zich bezig met de sterken van de verschillende ketens, het aantal keer dat een Hadith is overleverd en de betrouwbaarheid van de mensen die Hadith vertelden. Het vakjargon van de Hadith geleerden was daarom heel anders dan die van de rationalisten en filosofen (die gebruik maakten van termen uit de logica en filosofie).
  • Het vakjargon van de Fiqh geleerde is wederom geheel anders. Hij houdt zich bezig met referenties uit de Qoran en Sunna om tot een oordeel te komen over een bepaald vraagstuk. Vijf termen van de Fiqh geleerden zijn bijvoorbeeld  of iets verboden, afgeraden, toegestaan, aanbevolen of verplicht is. Deze termen konden niet gebruikt worden om een antwoord te geven op allerlei innovaties en geloofsopvattingen die de filosofen en rationalisten presenteerden.

Daarom zeggen we niet alleen dat Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi van de Ahlu Sunnah zijn, maar zij zijn juist de grootste beschermers geweest van de Islam. Zij hebben de Islam beschermt tegen de aanvallen van allerlei denkbeelden (van de Grieken etc.) toen de Islam dat nodig had. Dit zijn dezelfde denkbeelden waar het Christendom het heel moeilijk mee heeft gehad – en eigenlijk hebben zij er nog steeds moeite mee. Maar dankzij de formulering en woordgebruik van deze twee grote Imams zijn wij vrij van innovatie in onze geloofsovertuiging (bi idhnillah).

Ben ik Ash’ari, Maturidi of gewoon moslim?

Het is een misvatting om te geloven dat moslims Imam al-Ash’ari of Imam al-Maturidi letterlijk volgen in de geloofsartikelen. Dat zou tegenstrijdig zijn, omdat de Ahlu Sunnah van mening dat iedere moslim de verschillende geloofsartikelen onderzoekt (voor wie daartoe in staat is). Sterker nog, het blindelings volgen in Aqiedah is niet toegestaan.

Daarom is het beter om te zeggen dat moslims geloven in de Qoran en Sunnah, maar de formulering en woordkeuze accepteren van Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi.

– Team Sahih

You may also like...

3 Responses

  1. 15 januari 2015

    […] Voor meer achtergrondinformatie over deze scholen in Aqeedah zie het tweede artikel in die reeks: 2.Wat betekent Ash’ari en Maturidi? – Aqeedah Series of bekijk het korte filmpje De Ash´aris & Maturidis – Verdedigers van de Ahle Soennah […]

  2. 20 mei 2016

    […] heel makkelijk herkend: ze volgen één van de vier wetscholen én accepteren de manier waarop Imam al-Ash’ari en Maturidi het geloof hebben uitgelegd. Dit is de juiste geloofsleer van de Islam en dat is precies waar […]

  3. 2 juli 2017

    […] ons vorige artikel werd uitgelegd wie Imam al-Ash’ari en Imam al-Maturidi waren, waarom deze Imams de helden van de […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *